سبدگردان ایساتیس پویا
محاسبه بازده (Return) یکی از مهمترین مفاهیم در سرمایهگذاری و مدیریت سبد است. بازده نشان میدهد یک سرمایهگذاری در یک بازه زمانی چه میزان سود یا زیان داشته است. در ادامه، روشهای اصلی محاسبه بازده را بهصورت دقیق و قابلدرک توضیح میدهم:
این روش معمولترین و ابتداییترین نوع محاسبه بازده است:
بازده ساده=قیمت پایان دوره−قیمت آغاز دورهقیمت آغاز دوره×100\text{بازده ساده} = \frac{\text{قیمت پایان دوره} - \text{قیمت آغاز دوره}}{\text{قیمت آغاز دوره}} \times 100بازده ساده=قیمت آغاز دورهقیمت پایان دوره−قیمت آغاز دوره×100
اگر سهمی را به قیمت ۱۰۰٬۰۰۰ تومان بخرید و در پایان به ۱۲۰٬۰۰۰ تومان برسد:
بازده=120,000−100,000100,000×100=20%\text{بازده} = \frac{120,000 - 100,000}{100,000} \times 100 = 20\%بازده=100,000120,000−100,000×100=20%
اگر در این بین سود نقدی هم پرداخت شده باشد (مثلاً ۵۰۰۰ تومان):
بازده کل=120,000−100,000+5,000100,000×100=25%\text{بازده کل} = \frac{120,000 - 100,000 + 5,000}{100,000} \times 100 = 25\%بازده کل=100,000120,000−100,000+5,000×100=25%
بازده مرکب نرخ رشد سالانه (یا دورهای) سرمایهگذاری است، در صورتی که سود به سرمایه اضافه و دوباره سرمایهگذاری شود:
CAGR=(VfVi)1n−1\text{CAGR} = \left( \frac{V_f}{V_i} \right)^{\frac{1}{n}} - 1CAGR=(ViVf)n1−1
VfV_fVf: ارزش نهایی
ViV_iVi: ارزش اولیه
nnn: تعداد سالها
اگر ۱ میلیون تومان سرمایه بعد از ۳ سال به ۱.۵ میلیون برسد:
CAGR=(1.51)13−1≈14.47%\text{CAGR} = \left( \frac{1.5}{1} \right)^{\frac{1}{3}} - 1 \approx 14.47\%CAGR=(11.5)31−1≈14.47%
این بازدهها بر اساس دورههای مشخص (مثلاً روزانه، ماهانه یا سالانه) محاسبه میشوند و برای تحلیل سریهای زمانی کاربرد دارند:
بازده روزانه=Pt−Pt−1Pt−1\text{بازده روزانه} = \frac{P_t - P_{t-1}}{P_{t-1}}بازده روزانه=Pt−1Pt−Pt−1
PtP_tPt: قیمت امروز
Pt−1P_{t-1}Pt−1: قیمت دیروز
بازده کل شامل تغییر قیمت و جریانهای نقدی مانند سود نقدی، سود تقسیمی، یا مزایای دیگر میشود:
بازده کل=قیمت نهایی−قیمت اولیه+سود نقدیقیمت اولیه\text{بازده کل} = \frac{\text{قیمت نهایی} - \text{قیمت اولیه} + \text{سود نقدی}}{\text{قیمت اولیه}}بازده کل=قیمت اولیهقیمت نهایی−قیمت اولیه+سود نقدی
بازده واقعی اثر تورم را هم لحاظ میکند. چون گاهی ممکن است سود ظاهری زیاد باشد اما ارزش واقعی پول کاهش یافته باشد:
بازده واقعی≈بازده اسمی−نرخ تورم\text{بازده واقعی} \approx \text{بازده اسمی} - \text{نرخ تورم}بازده واقعی≈بازده اسمی−نرخ تورم
اگر دو سرمایهگذاری بازده یکسان داشته باشند ولی یکی ریسک بیشتری داشته باشد، بازده تعدیلشده نشان میدهد کدام بهتر است. یکی از معروفترین شاخصها:
Sharpe=Rp−Rfσp\text{Sharpe} = \frac{R_p - R_f}{\sigma_p}Sharpe=σpRp−Rf
RpR_pRp: بازده پرتفوی
RfR_fRf: نرخ بدون ریسک (مثلاً سود اوراق خزانه یا بانک مرکزی)
σp\sigma_pσp: انحراف معیار بازدهها (ریسک)
| نوع بازده | کاربرد اصلی |
|---|---|
| ساده | بررسی سود/زیان در یک بازه مشخص |
| مرکب (CAGR) | مقایسه سرمایهگذاریهای بلندمدت |
| دورهای | تحلیل سری زمانی و نوسانات روزانه/ماهانه |
| کل | بررسی بازده واقعی همراه با سود نقدی |
| واقعی | تعدیلشده با تورم |
| تعدیلشده با ریسک | تحلیل کیفیت بازده نسبت به ریسک |